Ειδικοί σε θέματα συμπεριφοράς των ζώων από το Πανεπιστήμιο Νότιγχαμ Τρεντ και το Πανεπιστήμιο Χάρπερ Άνταμς διερεύνησαν περισσότερες από 100 υπάρχουσες ερευνητικές εργασίες που εξέταζαν τους διάφορους τρόπους με τους οποίους οι επισκέπτες επηρέαζαν τη συμπεριφορά σε περισσότερα από 250 είδη ζώων σε ζωολογικούς κήπους.
Η ομάδα διαπίστωσε σημαντικά αποτελέσματα όσον αφορά τους ελέφαντες, με την κοινωνική δραστηριότητα μεταξύ των συγκεκριμένων ζώων να αυξάνεται και τις επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές -που συχνά υποδηλώνουν πλήξη στα ζώα- να μειώνονται κατά τη διάρκεια των δημόσιων ταϊσμάτων.
Επιπροσθέτως, οι επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές μειώνονταν κατά την παρουσία μεγαλύτερου αριθμού επισκεπτών, όπως διαπιστώθηκε και κατά την περίοδο που ακολούθησε μετά από το δημόσιο τάισμά τους, καθώς παρατηρήθηκαν εντονότερες συμπεριφορές αναζήτησης τροφής από τους ελέφαντες και, ταυτόχρονα, μείωση των επιπέδων αδράνειάς τους.
Κάτι ακόμα που διαπίστωσαν οι ερευνητές είναι ότι με θετικό τρόπο επηρεάζονται και οι παπαγάλοι Κοκατού, των οποίων η κοινωνική συμπεριφορά παρατηρήθηκε επίσης να αυξάνεται, πιθανώς ως αποτέλεσμα τής τόνωσης των πτηνών από τους επισκέπτες. Μάλιστα, κι ένα άλλο πτηνό, η Μακρυτσικνιά (long-billed corella), φάνηκε να επηρεάζεται θετικά, περνώντας περισσότερο χρόνο του κατά τις ημέρες με πλήθος επισκεπτών κοντά στους επισκέπτες.
![Γάτα σερβάλ (Photograph by Ahmed Galal/Pexels)](https://www.pet-in.gr/wp-content/uploads/2023/05/pexels-ahmed-galal-12004884-1.jpg)
Η ερμηνεία των παρατηρηθεισών συμπεριφορών
Στο σύνολο των σχετικών ερευνών, η ερμηνεία τής επίδρασης των επισκεπτών ήταν κατά κύριο λόγο ουδέτερη, ενώ σε κάποιες μόνο περιπτώσεις οι επιδράσεις θεωρήθηκαν θετικές ή αρνητικές.
Ορισμένα ακόμα είδη που επέδειξαν θετική ανταπόκριση στους επισκέπτες ήταν οι πιγκουίνοι, τα τζάγκουαρ, οι αρκούδες γκρίζλι, οι πολικές αρκούδες, τα τσιτάχ, τα σερβάλ, τα μπαντένγκ και οι κυνόμυες (Prairie dogs), ένα είδος τρωκτικών.
Από την άλλη, μεταξύ των ειδών στα οποία η συναναστροφή με τους επισκέπτες φάνηκε να έχει αρνητικό αντίκτυπο στη συμπεριφορά τους περιλαμβάνονται ορισμένα μη ιπτάμενα πτηνά, κάποια αρτιοδάκτυλα, μαρσιποφόρα, οι στρουθοκάμηλοι, τα τουατάρα (Tuatara) (ενδημικά ερπετά τής Νέας Ζηλανδίας που μοιάζουν με σαύρες) και οι σκαντζόχοιροι.
Αποτελέσματα προηγούμενων ερευνών είχαν δείξει ότι τα είδη θηραμάτων που προέρχονται από κλειστά ενδιαιτήματα, όπως τα δάση, ή εκείνα που στη φύση παρουσιάζουν έντονη δραστηριότητα κατά τις νυχτερινές ώρες (νυκτόβια), και τα οποία συνεπώς είναι λιγότερο πιθανό να συναντήσουν ανθρώπους στο φυσικό τους περιβάλλον, παρουσιάζουν εντονότερο φόβο απέναντι στους ανθρώπους.
![Photograph by David Selbert/Pexels](https://www.pet-in.gr/wp-content/uploads/2023/05/pexels-david-selbert-7515369-1.jpg)
Η νέα έρευνα και οι διαπιστώσεις
Όσον αφορά την πρόσφατη έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Animals, ασχολήθηκε συγκεκριμένα με μη πρωτεύοντα είδη. Η πλειονότητα των ζώων που μελετήθηκαν ήταν θηλαστικά (56%) και πτηνά (28%), ενώ συμπεριλήφθηκαν επίσης αμφίβια, ερπετά, ψάρια και ασπόνδυλα.
Η συμπεριφορά των ειδών επηρεάστηκε με διάφορους τρόπους από την παρουσία των επισκεπτών και επέδειξαν αλλαγές στα επίπεδα δραστηριότητάς τους, στον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούν τον περιβάλλοντα χώρο τους, τον τρόπο που τρώνε, που μετακινούνται, που ξεκουράζονται, καθώς και αλλαγές που αφορούν την επαγρύπνησή τους και την γενικότερη κοινωνική τους συμπεριφορά. Στο πλαίσιο τής έρευνας διαπιστώθηκε, επίσης, ότι η συμπεριφορά των ζώων παρουσίασε μεταβολές ως αποτέλεσμα τής παρουσίας των επισκεπτών στο 38% των περιπτώσεων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επισκέπτες των ζωολογικών κήπων κινούν την περιέργεια των ζώων, διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση τής συμπεριφοράς τους, καθώς εκατομμύρια άνθρωποι επισκέπτονται ζωολογικά πάρκα ετησίως σε παγκόσμιο επίπεδο και η παρουσία τους είναι λογικό πως προκαλεί μια σειρά επιπτώσεων στα διάφορα είδη. Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι τα τελευταία δέκα χρόνια παρατηρείται σταθερή αύξηση των ερευνών σχετικά με τις επιπτώσεις των επισκεπτών στους ζωολογικούς κήπους.
![Στρουθοκάμηλος (Photograph by John Rocha/Pexels)](https://www.pet-in.gr/wp-content/uploads/2023/05/pexels-john-rocha-242796-1.jpg)
Ορισμένα είδη έχουν απλώς συνηθίσει την ανθρώπινη παρουσία
«Ορισμένα είδη ζώων έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει σε ζωολογικούς κήπους και έτσι έχουν πιθανότατα συνηθίσει στην παρουσία των ανθρώπων», δήλωσε η Δρ Σαμάνθα Γουόρντ, επιστήμονας που ασχολείται με την καλή διαβίωση των ζώων σε ζωολογικούς κήπους στη Σχολή Ζωικών, Αγροτικών και Περιβαλλοντικών Επιστημών τού Πανεπιστημίου Νότιγχαμ Τρεντ.
Η ίδια προσέθεσε: «Οι επισκέπτες τού ζωολογικού κήπου αποτελούν συχνά πτυχές τού περιβάλλοντος ενός ζώου που δεν μπορούν να ελέγξουν τα ίδια και ως εκ τούτου μπορεί να προκαλέσουν άγχος, παρόλο που ορισμένα είδη φαίνεται προσαρμόζονται καλά στις μεταβαλλόμενες συνθήκες των επισκεπτών».
«Μπορεί να υπάρχει μεγάλη ποικιλία στα ερεθίσματα από τους επισκέπτες όσον αφορά τη συμπεριφορά τους, το θόρυβο που κάνουν και τον τρόπο που αλληλεπιδρούν με τα ζώα. Έχουμε εντοπίσει ότι τα είδη παρουσιάζουν ποικίλες αντιδράσεις στους ανθρώπους στους ζωολογικούς κήπους – ορισμένα ανταπεξέρχονται καλά, άλλα όχι και τόσο», εξήγησε η ειδικός.
Η Δρ Έλεν Γουίλιαμς, επιστήμονας για την καλή διαβίωση των ζώων στους ζωολογικούς κήπους στο Πανεπιστήμιο Χάρπερ Άνταμς, δήλωσε: «Έχουμε αξιόπιστες μεθόδους για την αξιολόγηση τής καλής διαβίωσης των ζώων στους ζωολογικούς κήπους. Οι αντιδράσεις των ζώων αποδίδονται σε διάφορους παράγοντες και η αναγνώριση του ποιοι μπορεί να είναι αυτοί είναι σημαντική για τη βελτίωση της ευζωίας τους».
«Ήταν ενθαρρυντικό που είδαμε τους ελέφαντες και τα πτηνά να μειώνουν τις επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές τους, καθώς πρόκειται για κάτι θετικό, αν και η απουσία οποιασδήποτε αλλαγής που παρατηρήθηκε στην πλειονότητα των ειδών είναι επίσης πολύ καλή, διότι υποδηλώνει ότι ο σχεδιασμός των περιφράξεων υποστηρίζει την καλύτερη ανταπόκριση των ζώων απέναντι στους επισκέπτες», εξήγησε η Δρ Έλεν Γουίλιαμς.
Το 2022, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα πρωτεύοντα θηλαστικά περνούσαν περισσότερο χρόνο ανάπαυσης και απομόνωσης, παρουσίαζαν περισσότερες σεξουαλικές συμπεριφορές και συμπεριφορές κυριαρχίας, καθώς και ότι έτρωγαν λιγότερο όταν οι ζωολογικοί κήποι και τα πάρκα σαφάρι (πάρκα άγριας ζωής) ήταν κλειστά για το κοινό κατά τη διάρκεια του πρώτου lockdown τής πανδημίας τού Covid-19.